E-Ticarette Vergi: Pazaryeri Satıcısı Hangi Vergileri Öder, %1 Stopaj Nasıl İşler?

Pazaryeri satıcısı sattığı ürün için KDV, elde ettiği kazanç için gelir vergisi ya da kurumlar vergisi öder. 1 Ocak 2025'ten beri bunlara bir kesinti eklendi: pazaryeri, satıcıya yaptığı ödemelerden KDV hariç satış bedelinin %1'ini e-ticaret stopajı olarak keser ve vergi dairesine yatırır. Bu tutar satıcının kaybı değildir; satıcı, geçici ve yıllık vergi beyannamesinde ödeyeceği vergiden bunu düşer.

Hakediş dökümünüzü açtığınızda komisyon ve kargonun yanında "stopaj" adında bir satır görüyorsunuz. Tutar küçük, ama her siparişte tekrar ediyor ve ay sonunda toplamı fark ediliyor. Bu para kaybolmadı: pazaryeri onu sizin adınıza vergi dairesine yatırdı.

Bu yazı pazaryeri satıcısının kesinti ve vergi akışını anlatıyor: e-ticaret stopajı kimden kesilir, neyin üzerinden hesaplanır, iade edilen siparişte ne olur, kesilen tutar nasıl geri alınır ve pazaryerinin kestiği komisyon faturasındaki KDV ne işe yarar. Hangi şirket türüyle satış yapılacağı, vergi levhası ve e-fatura eşiği bu yazının konusu değil. Yazı genel bilgi verir, vergi tavsiyesi değildir.

Pazaryeri satıcısının vergileri: kısa harita

Pazaryerinde satış yapan bir işletmenin karşılaştığı vergiler dört başlıkta toplanır. Oranlar ürüne ve işletmeye göre değiştiği için tabloda yer almıyor; tablo neyin, kim tarafından ve ne zaman beyan edildiğini gösteriyor.

Bu dört kalemden yalnız stopaj, satıcının elinden çıkmadan önce kesilir. Diğerlerini satıcı kendi beyannamesinde hesaplar.

E-ticaret stopajı nedir?

E-ticaret stopajı, pazaryerinin satıcıya ödeme yaparken gelir ya da kurumlar vergisine mahsuben kestiği vergidir. 7524 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesine ve Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 15 ve 30. maddelerine eklendi. Oranı, 21 Aralık 2024 tarihli ve 9284 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla %1 olarak belirlendi ve 1 Ocak 2025'te yürürlüğe girdi.

Kesintiyi yapan, Gelir İdaresi'nin açıklayıcı bilgi notundaki ifadeyle "aracı hizmet sağlayıcı" ya da "elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı"dır. Pratikte bu, satıcının ürününü satıp parasını tahsil eden pazaryeridir. Kesinti, gerçek kişi satıcılar için Gelir Vergisi Kanunu'na, şirketler için Kurumlar Vergisi Kanunu'na dayanır. Yani e-ticaret stopajı şahıs işletmelerinden de limited ve anonim şirketlerden de kesilir. Türkiye'deki işyeri ya da daimi temsilcisi üzerinden satış yapan yabancı şirketler de kapsamdadır.

Kimden kesilir, kimden kesilmez?

Gelir İdaresi'nin bilgi notuna göre stopaj, pazaryerinde mal ya da hizmet satan gerçek ve tüzel kişilere yapılan ödemelerden kesilir. Aşağıdaki satıcılara yapılan ödemelerden kesilmez:

• Ticari, zirai ya da mesleki faaliyeti nedeniyle vergi mükellefiyeti bulunmayanlar
• Gelir Vergisi Kanunu'nun 9/10. maddesi kapsamında vergiden muaf esnaf
• Kazancı basit usulde tespit edilenler
• Hasılatı üzerinden Gelir Vergisi Kanunu mükerrer 20/B kapsamında tevkifat yapılanlar

Satıcıdan değil ödemenin şeklinden kaynaklanan istisnalar da var. Sipariş pazaryerinden verilse bile ödeme satıcının kendi EFT-POS özellikli yeni nesil ödeme kaydedici cihazıyla ya da kapıda nakit olarak alındıysa, bu ödemeden stopaj kesilmez. Pazaryeri kendi malını sattığında da ortada aracılık edilen bir ödeme olmadığı için stopaj yoktur. Kapıda ödemenin satıcı tarafındaki işleyişini kapıda ödeme nedir yazımızda anlattık.

Stopaj neyin üzerinden hesaplanır?

Stopajın matrahı, satışın KDV hariç bedelidir. Gelir İdaresi'nin notu iki noktayı açıkça yazıyor:

• Kesinti brüt tutar üzerinden yapılır. Komisyon, kargo bedeli, hizmet bedeli ve banka komisyonu gibi kalemler matrahtan düşülmez. Stopaj, hakedişiniz üzerinden değil, satış bedeli üzerinden hesaplanır.
• Ödül ve prim de matraha girer. Pazaryerinin ödül ya da prim gibi adlarla satıcıya sağladığı menfaatler de kesintinin konusudur.

Varsayımsal bir örnek: KDV hariç satış bedeli 1.000 TL olan bir sipariş için pazaryeri 10 TL stopaj keser. Bu siparişte komisyon ve kargo için ayrıca kesinti yapılmış olsa da stopaj yine 1.000 TL üzerinden hesaplanır, kalan hakediş üzerinden hesaplanmaz.

İade edilen siparişte stopaj ne olur?

Pazaryeri stopajı kesip ödemeyi yaptıktan sonra müşteri ürünü iade ederse, iade edilen bedel stopaj matrahıyla ilişkilendirilmez. Kesilen tutar sizin adınıza yatırılmış vergidir ve onu kendi geçici ya da yıllık beyannamenizde ödeyeceğiniz vergiden düşersiniz.

Bir istisna var: iade, kesilen stopaj vergi dairesine beyan edilip ödenmeden önce ve aynı ay içinde gerçekleşirse, pazaryeri iade edilen bedel üzerinden stopaj kesmeyebilir ve kendi kayıtlarında düzeltme yapabilir. Bu düzeltmeyi yapıp yapmamak pazaryerinin işleyişine bağlıdır; hakediş dökümünde iade edilen siparişin stopaj satırına bakmak yeterli olur.

Üç siparişle bir ayın varsayımsal dökümü

Kuralları bir arada görmek için bir ayın hakediş dökümünde üç sipariş düşünün. Tutarlar varsayımsaldır, yalnız %1 oranı resmîdir.

Bu ay pazaryeri sizin adınıza 10 TL stopaj kesip izleyen ayın 26'sına kadar beyan eder. C siparişi için geçen ay kesilen 8 TL ile birlikte bu tutarları geçici vergi beyannamenizde hesaplanan vergiden düşersiniz. C'nin iadesi, ödemenin yapıldığı ay içinde ve stopaj beyan edilmeden önce gerçekleşseydi, pazaryeri o siparişten stopaj kesmeyip kaydını düzeltebilirdi.

Kesilen stopaj nasıl geri alınır: mahsup ve iade

Pazaryeri, bir ay içinde yaptığı ödemelerden kestiği stopajı izleyen ayın 26. günü akşamına kadar muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan edip öder. Ayrıca her satıcı için aylık toplamları (ödemeler, oran ve kesilen vergi) Gelir İdaresi'nin Bilgi Transfer Sistemi'ne (BTRANS) bildirir.

Satıcı tarafında kesilen tutar iki yerde kullanılır:

1. Geçici vergi beyannamesi. Dönem içinde kesilen stopaj, o dönem için hesaplanan geçici vergiden düşülür.
2. Yıllık gelir ya da kurumlar vergisi beyannamesi. Yıl boyunca kesilen stopaj, yıllık beyannamede hesaplanan vergiden düşülür.

Yıllık beyannamede düşülemeyen tutar, 252 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği kapsamında satıcıya iade edilir. Varsayımsal bir örnek: yıl içinde toplam 2.400 TL stopaj kesilmiş, yıllık beyannamede hesaplanan vergi 1.500 TL olsun. 1.500 TL mahsup edilir, kalan 900 TL için iade süreci işler.

Kesilen tutarı beyannamede düşmek için hakediş dökümlerindeki stopaj toplamının kayıtlarınızla tutması gerekir. Bu yüzden ay sonunda pazaryeri dökümündeki stopaj toplamını muhasebe kayıtlarınızla karşılaştırmak, yıl sonunda sürpriz çıkmasını önler.

Komisyon faturası ve KDV

Pazaryeri, satıcıdan aldığı komisyon ve hizmet bedelleri için satıcıya fatura keser. Bu faturadaki KDV satıcı için bir maliyet değil, indirim konusudur. KDV Kanunu'nun 29. maddesine göre mükellef, faaliyetiyle ilgili olarak kendisine yapılan teslim ve hizmetler için düzenlenen faturalardaki KDV'yi, kendi satışları üzerinden hesapladığı KDV'den indirebilir.

Akış şöyle işler:

• Müşteriye kestiğiniz satış faturasındaki KDV, hesaplanan KDVdir.
• Pazaryerinin size kestiği komisyon ve hizmet faturalarındaki KDV, kargo ve diğer giderlerinizin faturalarındaki KDV ile birlikte indirilecek KDVdir.
• KDV beyannamesinde hesaplanan KDV'den indirilecek KDV düşülür; hesaplanan fazlaysa aradaki fark ödenir.
• İndirilecek KDV hesaplanandan fazlaysa, KDV Kanunu'nun 29/2. maddesine göre aradaki fark sonraki dönemlere devreder, nakit olarak iade edilmez.

Satış fiyatınızın KDV dahil ve hariç tutarını hesaplamak için KDV dahil ve hariç fiyat hesaplama yazımızdan yararlanabilirsiniz. Kategoriye göre değişen komisyonları Trendyol komisyon oranları yazımızda bulabilirsiniz.

Hakediş dökümünde stopajı kontrol etmek

Stopaj küçük bir oran olduğu için hatalar gözden kaçabilir. Hakediş dökümünde aşağıdaki kontroller, kesintinin doğru matrah üzerinden yapıldığını gösterir.

Hakediş dökümünün diğer satırlarını ve pazaryerinin ödeme takvimini Trendyol hakediş nasıl hesaplanır yazımızda adım adım anlattık. Bir ürünün komisyon sonrası size ne bıraktığını önceden görmek için Trendyol komisyon hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Sentos ile kesintileri sipariş bazında görmek

Sentos'un Hakediş Raporu, her siparişi satış tutarından başlayarak alış maliyeti, pazaryeri komisyonu, kargo bedeli, indirim, kupon ve diğer kesintilerle birlikte satır satır işler ve net hakedişi gösterir. Tutarlar pazaryerinin resmî faturalama verisine dayanır. Hakediş Raporu Platinum ve üstü paketlerde bulunur. Müşteriye keseceğiniz satış faturalarını da e-fatura entegrasyonuyla Sentos'tan oluşturabilirsiniz; e-fatura entegrasyonu bütün paketlerde, otomatik e-fatura oluşturma Plus ve üstü paketlerde yer alır.

Stopajın beyannamede nasıl mahsup edileceği ve size özgü durumlar için mali müşavirinizle görüşmenizi öneririz.

Kaynaklar: 9284 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Resmî Gazete 22.12.2024 · Gelir İdaresi Başkanlığı, 330 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği açıklayıcı bilgi notu (30.12.2024) · 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, madde 29